Cześć pracy

Budynek obecnego Archiwum Państwowego, czyli Nowego Urzędu Pracy, Urzędu Celnego i Skarbowego Północnego (Neues Arbeitsamt, Zollamt Post und Finanzamt Nord), był pierwszym monumentalnym gmachem rządowym, jaki powstał we Wrocławiu w okresie III Rzeszy.

W latach 30. XX wieku władze stolicy i całej Prowincji Śląskiej walczyły z bardzo wysokim poziomem bezrobocia, jednym z najwyższych na obszarze Rzeszy Niemieckiej. Budowa gmachu Urzędu Pracy była zatem jednym z priorytetowych zadań, stanowiącym odpowiedź na palącą potrzebę społeczną i ważnym ze względów propagandowych.

Projekt gmachu powstał w 1935 roku, ale trwająca kilka lat budowa przeciągnęła się do początku II wojny światowej. Podłużna budowla złożona z pięciu skrzydeł została dostosowana do biegu rzeki i poprzedzona bulwarem spacerowym obsadzonym dwoma szpalerami platanów.

Urząd Pracy z jednej strony można uznać za przykład typowej architektury urzędowej okresu nazistowskiego, z rytmicznymi podziałami elewacji i układem okien, spadzistym dachem i oszczędnym detalem. Z drugiej strony trzeba wspomnieć o elementach modernistycznych, które odróżniają ten obiekt od projektowanej niemal równolegle Nowej Rejencji (dziś Urząd Wojewódzki) i wpływają na urozmaicenie bryły. Strefa wejściowa na styku skrzydła środkowego ze wschodnim została podkreślona podcieniem filarowym i narożnymi oknami, natomiast w elewacji tylnej projektant wprowadził półkoliste przeszklone klatki schodowe.

Gmach Urzędu Pracy był pierwszym obiektem z planowanego nad Odrą zespołu budynków administracyjnych. Równolegle powstawały koncepcje przebudowy Lessingplatz (dziś Plac Powstańców Warszawy), przy którym powstała Nowa Rejencja – drugi z obiektów rządowych, który udało się zrealizować w tym okresie.

Po II wojnie światowej architektura z czasów narodowego socjalizmu została wykorzystana do reprezentacji nowej, komunistycznej władzy, a dopiero co wybudowane i nie zniszczone gmachy rządowe nadawały się świetnie do pełnienia funkcji urzędowo-administracyjnych. Od 1948 roku w skrzydle zachodnim mieściła się siedziba KW PZPR, a więc naczelnych władz partyjnych w województwie. Po 1989 roku w tej części zostały ulokowane liczne jednostki Uniwersytetu Wrocławskiego.

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Co zobaczysz

Dawny gmach Urzędu Pracy (obecnie Archiwum Państwowe) imponuje skalą i rozmachem założenia, kompozycyjnie podporządkowanego nurtowi Odry.

 

Obiekt na mapie: