Panorama Racławicka

Betonowe schronienie dla XIX-wiecznego, patriotycznego malowidła powstawało przez kilka dziesięcioleci i stało się łącznikiem między Lwowem a Wrocławiem.

Panoramę Wojciecha Kossaka i Jana Styki, przedstawiającą bitwę pod Racławicami, zaprezentowano po raz pierwszy we Lwowie w 1894 roku, podczas Powszechnej Wystawy Krajowej. Po II wojnie światowej, na mocy umowy władz ZSRR i Polski, malowidło przekazano do Wrocławia. Przez kilka lat zwinięte płótno było przenoszone do kolejnych magazynów, a społeczny Komitet Odbudowy Panoramy Racławickiej bezskutecznie starał się o stałe miejsce ekspozycji. W 1948 ogłoszony został pierwszy konkurs na rotundę, która miała stanąć w pobliżu Wystawy Ziem Odzyskanych, jednak w ówczesnej sytuacji żadna z prac, prezentujących monumentalne budynki z dekoracjami o patriotycznych konotacjach, nie miała szans na realizację. Drugi konkurs został rozpisany przez wrocławski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich w 1957 roku, a pierwszą nagrodę zdobyli Ewa i Marek Dziekońscy: wznoszenie rotundy rozpoczęto w 1966, ale już po 2 latach budowa została wstrzymana. Budynek przez ponad dekadę znajdował się w stanie surowym – wreszcie na początku lat 80. wznowiono prace budowlane, a pierwsi zwiedzający mogli obejrzeć wielki obraz 14 czerwca 1985 roku.

Muzeum składa się z dwóch części: wysokiej, rozszerzającej się ku górze rotundy, mieszczącej malowidło i z niższej części wejściowej, w której znajdują się kasy, szatnie i pomieszczenia techniczne. Obie części połączono między sobą pochylnią-tunelem, którym widz przechodzi z hallu wejściowego do spiralnych schodów (strefa ciemna), prowadzących na platformę obserwacyjną, znajdującą się w samym środku rotundy (strefa jasna).

Charakterystyczna bryła rotundy o pionowych podziałach, podkreślonych przez prefabrykowane słupy oraz o ścianach z modułów w formie klinów i szklanym dachu, przypominającym koronę, stała się szybko jednym z symboli Wrocławia. Jednak nie tylko wyważona, konsekwentna forma świadczy o wyjątkowości tego obiektu – równie ważny jest zastosowany materiał, czyli surowy beton. Jego użycie z zachowaniem faktury i barwy oraz wyeksponowanie śladów po szalunkach sprawia, że budynek Dziekońskich można uznać za manifest brutalizmu, złagodzonego nieco przez lekkie przeszklenia i zieleń pnączy.

Co zobaczysz

Betonowa rotunda kryje w sobie historyczne malowidło – muzeum Panoramy Racławickiej to jedyny taki obiekt w Polsce.

Obiekt na mapie: