Osiedle na Polance

Zespół trzech bliźniaczych budynków zlokalizowanych wzdłuż ul. Na Polance to jeden z najciekawszych przykładów architektury mieszkaniowej, zrealizowanych w okresie niemieckiego narodowego socjalizmu we Wrocławiu i jeden z nielicznych przykładów realizacji, w których architekt był zarówno projektantem, jak i inwestorem.

Otrzymawszy w schedzie po ojcu dużą parcelę o powierzchni niemal 2,5 hektara, położoną przy ul. Na Polance, która do niedawna pełniła funkcję firmowego składu drewna, rodzeństwo Jutta, Inge i Heinrich Lauterbachowie postanowiło wykorzystać spadek na cele inwestycyjne. Zgodnie z aktualnym popytem powstać miał zespół budynków z niewielkimi, ale wygodnymi mieszkaniami dla średniozamożnych lokatorów.

Pierwsze znane projekty dla tego kompleksu datowane są na luty 1938 roku. Załączony do dokumentacji projektowej plan sytuacyjny pokazuje z jak dużym rozmachem rodzina planowała inwestycję. Propozycja zakładała budowę siedmiu budynków mieszkalnych, ustawionych prostopadle do drogi i koryta rzeki na osi północ–południe. Zaproponowany przez architekta układ pozwalał w optymalny sposób wykorzystać dość wąską, rozciągniętą wzdłuż Odry działkę, zapewniając mieszkaniom dobrą wschodnio-zachodnią ekspozycję i dobre przewietrzanie osiedla oraz pozwalał na utworzenie półotwartych, kameralnych przestrzeni międzyblokowych.

Domy mają bardzo charakterystyczną strukturę – składają się z wydłużonego korpusu i szerszych, prostopadłych sekcji na dwóch jego końcach. Okazały front wkomponowany jest w skarpę rzecznego wału i dzięki temu posadowiony wyżej niż pozostałe części budynku. W blokach frontowych ulokowane zostały też mieszkania większe, o nieco wyższym standardzie niż pozostałe. Na drugim piętrze i poddaszu budynku trzeciego swoje mieszkanie i pracownię zaprojektował autor kompleksu Heinrich Lauterbach – jedna z najbardziej wpływowych postaci wrocławskiego środowiska architektów związanych z awangardą.

Architekt miał tu możliwość połączenia przestrzeni mieszkalnej i strefy pracy w jednym lokalu. To właśnie jednoczesna integracja i separacja obu funkcji wydaje się być najważniejszym elementem projektu. Układ wnętrza został opracowany w taki sposób, aby mogło działać w zmiennych aranżacjach, a strefy funkcjonalne w zależności od sytuacji mogły się przenikać bądź zostać precyzyjnie wydzielone. Wszystkie wnętrza zostały zaprojektowane bardzo starannie, a do ich aranżacji architekt wykorzystał cały dostępny repertuar elementów, począwszy od przemyślanego układu funkcjonalnego po wbudowane meble – regały, szafy i łóżka.

W czasach narodowego socjalizmu, gdy forma budynków w ogromnym stopniu podporządkowana była obowiązującej doktrynie, wymagana przez nazistów tradycyjna forma stała się w tym i wielu kolejnych przykładach jedynie kostiumem. Będąc oczywistym kompromisem nie oznaczała dla Lauterbacha rezygnacji z architektonicznych poszukiwań, kierując je jeszcze bardziej ku wnętrzu i strukturze budynku.

Co zobaczysz

Kameralny zespół budynków, zlokalizowany nad brzegiem Odry – jeden z najciekawszych przykładów architektury mieszkaniowej, zrealizowanych w okresie niemieckiego narodowego socjalizmu we Wrocławiu i jeden z nielicznych przykładów realizacji, w których architekt był zarówno projektantem, jak i inwestorem.

Obiekt na mapie: